یعنی چه
این واژه صفت مفعولی مؤنث از ریشه عربی است و به هر نوع بنا، سقف، خیمه یا حتی ظروفی اشاره دارد که به صورت مدور، برجسته و گنبدیشکل (قُبّهدار) طراحی و ساخته شده باشند.
تلفظ
تلفظ صحیح این کلمه با ضمه میم، فتح قاف، تشدید و فتح باء اول، فتح باء دوم و سکون یا های غیرملفوظ در آخر است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این کلمه ۵ حرفی به عنوان پاسخ جایگزین برای عباراتی چون «سقف گنبدی» یا «بنای قبهدار» کاربرد دارد.
به انگلیسی
این واژگان در زبان انگلیسی دقیقاً برای توصیف ساختارها و معماریهای گنبدی و طاقدار به کار میروند.
به عربی
این کلمه اصالتاً عربی و از ریشه «ق ب ب» است که برای توصیف مساجد، عمارتها و غشاهای گنبدیشکل استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی دقیقترین برگردانها و جایگزینهای لغوی برای این واژه، کلماتی مانند گنبددار، طاقدار و کوژ هستند که ویژگی برآمدگی سازه را میرسانند.
جمعبندی و توضیح کامل مقببة
واژه «مقببة» یک صفت مفعولی مؤنث با ریشه عربی (از ثلاثی مجرد قبه) است که به لغتنامهها و ادبیات فنی و معماری زبان فارسی راه یافته است. این کلمه در معنای لغوی به هر بنا، سقف، خیمه یا شیئی اشاره دارد که ساختاری گنبدی، طاقدار، کوژ و برجسته داشته باشد.
در معماری سنتی و اسلامی، سقفها و سازههای مقبب یا همان گنبددار، فراتر از کاربرد ساختاری و مقاومت بالا در برابر فشارهای فیزیکی، جنبه نمادین نیز دارند؛ این نوع معماری مظهر آسمان، کمال، جهان هستی و عظمت الهی به شمار میرود. اگرچه این لفظ مستقیماً در قرآن نیامده، اما همخانوادههای آن در صدر اسلام برای خیمههای گنبدی کاربرد داشتهاند.