یعنی چه
این اصطلاح در زبان فارسی کنایه از ترس شدید، وحشتزدگی مفرط و قالب تهی کردن است. در باورهای طب سنتی و عامیانه گذشته، مردم معتقد بودند که در اثر شوک یا ترس ناگهانی، کیسه صفرا (زهره) در بدن پاره میشود یا میترکد و زردآب آن بیرون میریزد؛ به همین دلیل این ترکیب برای نشان دادن اوج ترس و از دست رفتن شجاعت به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «زَهْرِهاَش بُرید» است که واژه زهره با فتح زاء و سکون هاء خوانده میشود.
در جدول
این اصطلاح به عنوان پاسخ طراحان جدول برای مفاهیمی چون «بسیار ترسید» یا «کنایه از وحشتزدگی شدید» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از اصطلاحات کنایی مرتبط با وحشتزدگی شدید برای معادلسازی این عبارت استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی از تعابیری که به لرزش اندام یا بریدن رگ دل بر اثر ترس اشاره دارند، به عنوان معادل کنایی استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای روان و هممعنی این اصطلاح در فارسی شامل مواردی چون قالب تهی کردن، بند دل پاره شدن، جرأت خود را باختن، و دلشکاف شدن است.
نماد چیست
در ادبیات فارسی و فرهنگ عامه، واژه «زهره» (کیسه صفرا) نماد و مظهر جرأت، شهامت و دلقوتی دانسته میشود؛ از این رو، اصطلاح «زهرهاش برید» یا «زهرهبریده» نمادی برای توصیف فرد ترسو، وحشتزده یا کسی است که تمام شجاعت خود را در یک لحظه از دست داده است.
جمعبندی و توضیح کامل زهره اش برید
اصطلاح کنایی و عامیانه «زهرهاش برید» که در متون کهن و ادبیات کلاسیک فارسی بیشتر به صورتهای «زهرهاش درید» یا «زهرهاش ترکید» دیده میشود، بیانگر اوج ترس، وحشتزدگی ناگهانی و از دست رفتن کنترل و شجاعت فرد است. این تعبیر ریشه در باورهای طب سنتی دارد که کیسه صفرا (زهره) را مرکز جوشش خشم، جسارت و شجاعت در بدن میدانستند و بر این باور بودند که شوک یا ترس شدید میتواند باعث پاره شدن فیزیکی این عضو و مرگ انسان شود.
در حوزه ادبیات، این اصطلاح کنایی برای تصویرسازی موقعیتهای دهشتناک یا شوکهای عظیم روحی به کار میرفته است؛ برای نمونه در داستان طوطی و بازرگان مولوی، از این تعبیر برای نشان دادن شدت شوک وارده به طوطی استفاده شده است. این واژه کاملاً اصیل و فارسی است و با واژه عربی «زُهره» که نام سیاره ونوس است، صِرفاً تشابه لفظی دارد و از نظر ریشهشناسی کاملاً متفاوت است.
امروزه شکلهای دیگر این اصطلاح مانند «زهرهترک شدن» یا «بند دل پاره شدن» در گفتوگوهای روزمره کاربرد بیشتری دارند، اما حقیقت ساختاری این عبارت با ۱۰ حرف، همچنان یکی از گزینههای پر تکرار در طرح سوالات جدولهای کلمات متقاطع برای مفهوم ترس شدید به شمار میرود.