معنی گستاخ چیست؟ مترادف و متضاد آن

معنی

واژه گستاخ در زبان فارسی امروز بار معنایی منفی دارد و به فردی اطلاق می‌شود که پرده‌های حرمت را می‌شکند و رفتار یا گفتاری توأم با بی‌احترامی دارد. با این حال، در ادبیات کلاسیک و متون کهن (مانند اشعار فردوسی و نظامی) این واژه بیشتر به معنای مثبت یعنی دلیر، بی‌باک، نترس، و حتی مأنوس و صمیمی به کار می‌رفته است.

یعنی چه

وقتی به کسی گستاخ می‌گویند، یعنی آن شخص از حدود و مرزهای تعریف‌شده‌ی اخلاقی، اجتماعی یا خانوادگی فراتر رفته و با لحن یا رفتاری بی‌آزرم عمل کرده است. این واژه نافرمانی توأم با جسارتِ منفی را ذهن متبادر می‌کند.

مترادف

این کلمات همگی در معنای شکستن حریم ادب یا داشتن شجاعت منفی با گستاخ هم‌پوشانی دارند.

متضاد

این واژه‌ها نشان‌دهنده رعایت حدود، تواضع، حفظ حرمت‌ها و در برخی جنبه‌های کهن، نشان‌دهنده بیم و ترس هستند.

هم خانواده

واژه گستاخ یک کلمه جامد فارسی است و مشتقات و ترکیبات آن در زبان فارسی به این صورت شکل می‌گیرند.

ریشه

این واژه کاملاً ایرانی است. در زبان پهلوی به صورت «ویستاخو» (wistāxw) به معنی مطمئن، دلیر و بی‌پروا به کار می‌رفته و در پارسی باستان احتمالا از ریشه «ویست‌هوا» بوده است. همچنین به عنوان وام‌واژه به صورت «وسته» (به معنی مطمئن) وارد زبان ارمنی شده است.

جمله سازی

در جدول

در جدول کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «بی‌ادب»، «پررو» یا «جسور پنج حرفی»، کلمه گستاخ یک جواب دقیق و اصلی است.

به انگلیسی

در زبان انگلیسی واژه‌های rude و insolent دقیق‌ترین معادل برای گستاخیِ همراه با بی‌احترامی هستند. در زبان ترکی نیز کلمه Küstah دقیقاً از فارسی وام گرفته شده است.