یعنی چه
این واژه برای توصیف رفتارها، مجالس، یا سخنانی به کار میرود که ظاهری بسیار فریبنده، پر سر و صدا یا خودنمایانه دارند. طمطراق در اصل توصیفکننده پُرزرقوبرق بودن همراه با نمایش و هیاهو است که میتواند بار معنایی مثبت (شکوه) یا منفی (تجملگرایی افراطی و طبل توخالی) داشته باشد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب با فتح حرف طاء اول و سکون میم اول، و فتح طاء دوم و فتح راء است؛ به صورت [bā tam-ta-rāq] خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند با طمطراق، مجلل، باشکوه، و دبدبه به عنوان پاسخهای هممعنی شناخته میشوند.
به انگلیسی
برای توصیف سخن یا رفتار پرطمطراق در زبان انگلیسی کلمه Grandiloquent نیز کاربرد فراوان دارد.
به فارسی
برابرهای فارسی اصیل و واژگان جایگزین آن شامل شکوهمندانه، فروشکوه، پرابهت، و با دبدبه و کبکبه است که مفهوم جلال ظاهری را میرسانند.
نماد چیست
این کلمه در فرهنگ و ادبیات فارسی نماد هیاهوی بسیار برای هیچ، رفتارهای تظاهرآمیز، و جلال و شکوهی است که بیش از اصالت درونی، بر جلوهگریهای بیرونی استوار است.
جمعبندی و توضیح کامل با طمطراق
واژه «با طمطراق» ترکیبی کنایهآمیز و توصیفی در زبان فارسی است که برای بیان اوج شکوه، جلال و تشریفات ظاهری به کار میرود. اگرچه این اصطلاح در وهله نخست ابهت و عظمت یک موقعیت، لباس یا مجلس را نشان میدهد، اما در بسیاری از بافتهای زبانی و ادبی، حامل باری منفی یا انتقادی است. به عبارت دیگر، وقتی سخن یا رفتاری با طمطراق توصیف میشود، اشاره به نوعی خودنمایی، تکلف و اغراق دارد که میخواهد توجه همگان را جلب کند.
از نظر ریشهشناسی، لغتشناسان بزرگی چون دهخدا آن را دارای صورت عربی اما خارج از کتابهای لغت اصیل عرب مانند قاموس میدانند و برخی معتقدند ساختاری نامآوا (صداواژه) برای نشان دادن هیاهو و ابهت صدا دارد. این کلمه در قرآن کریم و مشتقات آن جایگاهی ندارد، چرا که فاقد ریشه سه حرفی عربی است. ترکیبهای همخانواده آن مانند «پرطمطراق» امروزه به ویژه برای توصیف لحنهای دهنپرکن و متون فاقد محتوای عمیق استفاده میشوند.
در مجموع، این اصطلاح به خوبی مرز میان شکوه واقعی و تجملگرایی نمایشی را تصویر میکند. در بازیهای فکری و جدول نیز این کلمه با طول ۸ حرف، یکی از پاسخهای پرکاربرد برای راهنماهایی با مضمون «مجلل»، «با دبدبه و کبکبه» یا «با کر و فر» به شمار میرود.