معنی
در اصطلاح قرآنی، این فعل از ریشه «ضلالت» به معنی گمراه کردن است. وقتی به خداوند نسبت داده میشود، به معنای مجازات تکوینی و محروم کردن افراد لجباز و فاسق از هدایت الهی به سبب اعمال خودشان است.
یعنی چه
عبارت «یضل قرآن» به صورت یک ترکیب ثابت در متن قرآن وجود ندارد، بلکه اشاره به آیاتی مانند آیه ۲۶ سوره بقره دارد که میفرماید خداوند با مثالهای قرآن، فاسقان را گمراه (یُضِلُّ بِهِ) و مؤمنان را هدایت میکند؛ یعنی قرآن برای اهل لجاجت مایه گمراهی بیشتر میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه در حالت معلوم با ضمه روی یاء، کسره زیر ضاد و تشدید مضموم روی لام به صورت «یُضِلُّ» است. در حالت مجهول به صورت «یُضَلُّ» (گمراه میشود) خوانده میشود.
در جدول
در مسابقات جدول کلمات متقاطع، اگر طراح سوال عبارت «یضل قران» را به عنوان پرسش یا پاسخ مد نظر قرار دهد، طول کامل این عبارت بدون احتساب فاصله ۷ حرف خواهد بود.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم، برای برگردان فعل «یُضِلُّ» معمولاً از افعالی استفاده میشود که مفهوم هدایت نکردن و سرگردان رها کردن در گمراهی را میرسانند.
به عربی
این کلمه خود یک فعل عربی از باب افعال (إضلال) و از ریشه ثلاثی مجرد «ض ل ل» است. مترادفهای هممعنی آن در زبان عربی شامل اغواء و ازاغه میشود.
به فارسی
برگردان دقیق فارسی این فعل مضارع در متون و ترجمههای تحتاللفظی قرآن، «گمراه میکند» یا «از راه راست باز میدارد» است.
نماد چیست
در ادبیات و جهانبینی قرآنی، واژه «یضل» نماد تام و تمام محرومیت از نور هدایت الهی و سرسپردگی به هوای نفس یا شیطان است که در تقابل مستقیم با مفهوم «یهدی» (نماد نور و رستگاری) قرار دارد.
جمعبندی و توضیح کامل یضل قران
عبارت «یضل قرآن» به صورت یک ترکیب مستقل، اصطلاح یا واژهای ثابت در متن قرآن کریم نیست. در واقع این عبارت از دو جزء «یُضِلُّ» (فعل مضارع عربی از ریشه ض ل ل به معنی گمراه میکند) و کلمه «قرآن» تشکیل شده است. جستجوی این ترکیب معمولاً ناشی از توجه کاربران به آیاتی است که در آنها رابطه هدایتگری یا سلب توفیق توسط آیات الهی مطرح میشود.
روشنترین بافت قرآنی برای این مفهوم، آیه ۲۶ سوره مبارکه بقره است که میفرماید: «يُضِلُّ بِهِ كَثِيرًا وَيَهْدِي بِهِ كَثِيرًا». در این آیه، ضمیر به کلام الهی یا مثالهای آن برمیگردد. مفسران توضیح میدهند که قرآن ذاتاً کتاب هدایت است، اما وقتی افراد لجوج، فاسق و ستمگر در برابر حقایق آن مقاومت و دشمنی میکنند، همین آیات مایه گمراهی بیشتر، روگردانی و تثبیت ضلالت آنها میشود.
بنابراین، معنای کنش واژه «یُضِلُّ» در نگاه قرآنی، اجبار ابتدایی خداوند به گمراهی نیست؛ بلکه نوعی مجازات الهی و سلب توفیق از کسانی است که خودشان مسیر کفر و فسق را برگزیدهاند. در مسابقات و سرگرمیهای جدول نیز این عبارت ۷ حرفی دقیقاً به همین صورت و بدون فاصله شمرده میشود.