یعنی چه
واژه «ژهر» در واقع شکل و گویش خاصی از همان واژه معروف «زهر» است که در زبان پهلوی، کردی و برخی دیگر از گویشهای ایرانی به این صورت تلفظ میشود. این واژه به مایع یا مادهای سمی، شرنگ و مهلک (مانند سم مار و عقرب) اشاره دارد که ساختار بدن را مسموم کرده و باعث هلاکت میگردد. در معنای کنایی نیز به سخن تلخ، کینه پنهان یا موقعیت ناگوار اطلاق میشود.
مترادف
متضاد
هم خانواده
ریشه
ریشه این واژه به زبان پهلوی بازمیگردد. در زبان ایرانی باستان به صورت «جَثرَ» (از ریشه گَن به معنی زدن و کشتن) و در نیاایرانی به صورت *ǰaθráH* به معنی سم یا زهر بوده است. این واژه در زبان کردی به صورتهای «ژَهر»، «ژئیر» و «ژار» به کار میرود و در زبان ارمنی نیز به صورت وامواژه «ژهر» دیده میشود. در زبان عربی واژهای با این ریشه و معنا وجود ندارد و نباید آن را با «زُهْر» (گل/درخشش) یا «جَهْر» (آشکار کردن) اشتباه گرفت.
جمله سازی
تلفظ
این واژه با فتح حرف اول یعنی «ژَ» و سکون حرف دوم و سوم به صورت (ژَهر / jehr) تلفظ میشود که در زبان کردی به صورت «ژەهر» نگاشته و ادا میگردد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، کلمه «ژهر» به عنوان پاسخ ۳ حرفی برای عناوینی چون «سم»، «ماده کشنده» یا «شکل دیگر کلمه زهر» کاربرد دارد.
به فارسی
برگردان و معادل مستقیم این واژه در زبان فارسی فصیح و معیار امروز، همان «زهر» یا «سم» است که برای مواد کشنده حیوانی یا گیاهی به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ژهر
واژه «ژهر» در واقع یکی از صورتهای اصیل و کهن واژه آشنای «زهر» در زبانهای ایرانی است. این کلمه ریشه در زبان پهلوی و زبان ایرانی باستان دارد و امروزه بهطور عمده در زبان کردی (به صورت ژەهر) و برخی گویشهای بومی ایران مورد استفاده قرار میگیرد. از نظر معنایی، ژهر به هر نوع ماده سمی، مهلک و آسیبرسان گفته میشود که حیات جانداران را به خطر میاندازد.
در حوزه ادبیات و فرهنگ نمادین، این واژه افزون بر معنای مادی خود، نمادی از مرگ، تلخکامی، آسیبهای پنهان و کینهتوزی است. همچنین کنایه از کلامی بسیار تند، گزنده و ناگوار دارد که شنیدن آن مایهی آزار روان میگردد. در ساختار کلمات متقاطع نیز این واژه به عنوان یک پاسخ سه حرفی دقیق برای مفهوم سم شناخته میشود.