یعنی چه
این عبارت یک تعبیر دعایی و کنایی در زبان عربی است. کلمه «ید» (دست) در این جا نماد قدرت، تلاش، توانایی و ابزار کار انسان است و نفرین بر دستها در واقع کنایه از بینتیجه ماندن تمام تلاشها و نابودی کامل قدرت و اعتبار فرد است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت فَتَحه روی تاء و باءِ مشدد در «تَبَّتْ» (با سکون تاء ثانی) و فتحه همراه با الف مدی در «یَدا» است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «آغازگر سوره مسد» یا «آیه نفرین ابولهب»، عبارت ۶ حرفی «تبت یدا» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم، این عبارت معمولاً با فعل Perish یا Ruined برای رساندن مفهوم هلاکت و زیان ترجمه میشود.
به عربی
از نظر تفسیری و معادلسازی لغوی در خود زبان عربی، این عبارت معادلِ نفرین به خسران، سقوط، و قطع شدن برکت اعمال ستمگران است.
به فارسی
برگردان دقیق فارسی این عبارت قرآنی «بریده باد دو دست» یا «زیانکار و نابود باد تواناییِ» شخص است که عاقبت شوم ستمکاران را به تصویر میکشد.
در قرآن
این عبارت در آیه «تَبَّتْ یَدَا أَبِی لَهَبٍ وَتَبَّ» آمده است. این آیه در پاسخ به توهین ابولهب (عموی پیامبر) نازل شد که پس از شنیدن دعوت علنی اسلام، به پیامبر گفته بود «تبّاً لک» (مرگ و زیان بر تو باد)؛ لذا قرآن با همین تعبیر، عاقبت خود او را پاسخ داد.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات اسلامی، «تبت یدا» به نمادی برای قطع شدن نفوذ ظالمان، فروپاشی قدرت توطئهگران و بینتیجه ماندن ثروت و خویشاوندان در برابر قهر الهی تبدیل شده است.
جمعبندی و توضیح کامل تبت یدا
عبارت قرآنی «تبت یدا» که در ابتدای سوره مسد (تبت) آمده، یک تعبیر کنایی و دعایی با ریشه عربی (تبب) به معنای زیان پایدار و قطع خیر است. این عبارت با اشاره به دستها که مظهر توانایی و ابزار عمل انسان هستند، زوال و نابودی کامل قدرت دشمنان حقیقت را ترسیم میکند.
این اصطلاح پس از نزول آیه در شأن ابولهب، به عنوان پاسخی قاطع به توهینها و کارشکنیهای جبهه باطل، وارد ادبیات مسلمانان شد. امروزه در فرهنگ عامه و مذهبی، این عبارت نمادی از سرنوشت محتوم و شوم ستمگرانی است که با تمام توان مادی خود به جنگ با حقیقت میروند اما در نهایت دست خالی و هلاک میشوند.